9 Πριν από είκοσι χρόνια, βρέθηκα να κάνω ψώνια σε σουπερμάρκετ στο Κόσιτσε, στη Σλοβακία. Είχε μόλις ανοίξει και ήταν το πρώτο στην πόλη μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος. Δεν ξέρω αν τ’ όνομά του, Prior, σήμαινε ακριβώς αυτό το «πριν». Στην είσοδο, ένας υπάλληλος έδινε, με ύφος αυταρχικό, ένα καλάθι στους σαστισμένους ανθρώπους. Από μια ψηλή –τουλάχιστον τέσσερα μέτρα– εξέδρα στο μέσον του καταστήματος, μια γυναίκα επέβλεπε και την παραμικρή κίνηση των πελατών που περιφέρονταν στους διαδρόμους. Όλη τους η συμπεριφορά πρόδιδε μια έλλειψη εξοικείωσης με την αυτοεξυπηρέτηση. Σταματούσαν για ώρα πολλή μπροστά στα προϊόντα, χωρίς να τ’ αγγίζουν ή, διστάζοντας, επιφυλακτικοί, πισωπατούσαν, αναποφάσιστοι, με τη σχεδόν αδιόρατη αβεβαιότητα των σωμάτων που επιχειρούν σε άγνωστο έδαφος. Ζούσαν την πρώτη τους εμπειρία με το σουπερμάρκετ και τους κανόνες του, που η διεύθυνση του Prior παρουσίαζε δίχως καμιά λεπτότητα με τα υποχρεωτικά κα-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=