EDUARDO GALEANO 22 Ο Χαμ έγινε εξώφυλλο στο περιοδικό Life, και πέρασε την υπόλοιπη ζωή του στα κλουβιά των ζωολογικών κήπων. Πρόγονοι Για πολλούς λαούς της μαύρης Αφρικής, οι πρόγονοι είναι τα πνεύματα που ζούνε στο δέντρο πλάι στο σπίτι ή η αγελάδα που βόσκει στο λιβάδι. Ο προπάππος του προπάππου σου είναι τώρα εκείνο το ποτάμι που φιδοσέρνεται στο βουνό. Ακόμα, ένας πρόγονός σου μπορεί να είναι οποιοδήποτε πνεύμα που θέλει να σε συντροφέψει στο ταξίδι σου στον κόσμο, χωρίς απαραίτητα να ήταν ποτέ συγγενής ή γνωστός σου. Η οικογένεια δεν έχει σύνορα, εξηγεί ο Σομπουφού Σομέ, της φυλής Νταγκάρα: «Τα παιδιά μας έχουν πολλές μητέρες και πολλούς πατεράδες. Έχουν όσους θέλουν». Και τα πνεύματα των προγόνων, αυτά που σε βοηθούν να περπατήσεις, είναι οι πάμπολλοι παππούδες που έχει ο καθένας. Έχεις όσους παππούδες θέλεις. Σύντομη ιστορία του πολιτισμού Κάποτε κουραστήκαμε να περιφερόμαστε στα δάση και στα ποτάμια. Κι αποφασίσαμε να σταματήσουμε. Επινοήσαμε τα χωριά και την ομαδική ζωή, κάναμε το κόκαλο βελόνα και τον πάσσαλο καμάκι, τα χέρια μας μάκρυναν με τα εργαλεία, και η λαβή πολλαπλασίασε τη δύναμη του πέλεκυ, της αξίνας και του μαχαιριού. Καλλιεργήσαμε το ρύζι, τη βρόμη, το σιτάρι και το καλαμπόκι, κλείσαμε σε στάβλους τα πρόβατα και τα γίδια, και μάθαμε να φυλάμε τη σοδειά, ώστε να μην πεθαίνουμε της πείνας στους δύσκολους καιρούς. Στα χωράφια αρχίσαμε να λατρεύουμε τις θεές της γονιμότητας,
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=