Paul Karasik · Lorenzo Mattotti · David Mazzucchelli ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ιωάννα Ηλιάδη Μαρία Ξυλούρη ΤΟΥ PAUL AUSTER Γυάλινη πόλη · Φαντάσματα · Το κλειδωμένο δωμάτιο
Γυάλινη πόλη Φαντάσματα Το κλειδωμένο δωμάτιο PAUL AUSTER Paul Karasik · Lorenzo Mattotti · David Mazzucchelli ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ιωάννα Ηλιάδη Μαρία Ξυλούρη
Πρώτη έκδοση Δεκέμβριος 2025 Τίτλος πρωτοτύπου Paul Auster’s The New York Trilogy, Pantheon Books, New York, 2025 Επιμέλεια έκδοσης – διόρθωση τυπογραφικών δοκιμίων Στέλα Ζουμπουλάκη Προσαρμογή εξωφύλλου Ρεντουάν Αμζλάν © Paul Karasik, Το κλειδωμένο δωμάτιο (εικονογράφηση) © Lorenzo Mattotti, Φαντάσματα (εικονογράφηση) © Paul Karasik and Austerworks LLC για τη διασκευή στα Φαντάσματα και Το κλειδωμένο δωμάτιο H Τριλογία της Νέας Υόρκης του Πολ Όστερ εκδόθηκε αρχικά ως Γυάλινη πόλη © 1985, Austerworks LLC Φαντάσματα © 1986, Austerworks LLC Το κλειδωμένο δωμάτιο © 1986, Austerworks LLC The Glass City, the graphic novel (αρχική έκδοση Neon Lit) © 1994, Austerworks LLC, Paul Karasik και David Mazzucchelli (Avon Books, 1994) © 2025, Eκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ (για την ελληνική γλώσσα) ISBN 978-618-03-4635-0 ΒOΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 84635 Κ.Ε.Π. 6480, Κ.Π. 22605 Eκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ιπποκράτους 118, 114 72 Αθήνα τηλ.: 211 3003500 metaixmio.gr • [email protected] Κεντρική διάθεση Ασκληπιού 18, 106 80 Αθήνα τηλ.: 210 3647433 Bιβλιοπωλεία ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ • Aσκληπιού 18, 106 80 Aθήνα τηλ.: 210 3647433 • Πολυχώρος, Ιπποκράτους 118, 114 72 Αθήνα τηλ.: 211 3003580, fax: 211 3003581
Γυάλινη πόλη του Paul Auster Διασκευή των Paul Karasik και David Mazzucchelli
Όλα ξεκίνησαν με ένα λάθος νούμερο… 7
…το τηλΕφωνο να χτυπΑει τρεις φορΕς μΕσα στη μαυρη νυχτα… Πολυ αργΟτερα θα κατΕληγε… ΕκτΟς απΟ την τυχη. Το ερωτημα δεν ειναι αν θα μπορουσε η Εκβαση να ειναι διαφορετικη Ή αν ηταν προδιαγεγραμμΕνη. …και τη φωνη στην Αλλη Ακρη… …Οτι τιποτα δεν ηταν αληθινΟ… Το ερωτημα ειναι η ιστορια η ιδια… …και το αν σημαινει κΑτι Ή Οχι, δεν θα το πει η ιστορια. …να ζητΑει κΑποιον που δεν ηταν. 8
Οσο για τον Κουιν, ηταν τριανταπΕντε, και τΟσο η συζυγος Οσο και ο γιος του ηταν νεκροι. Ενα κομμΑτι του ειχε πεθΑνει, και δεν ηθελε να κατατρυχεται απΟ αυτΟ. Στους φιλους του Ελεγε Οτι ειχε κληρονομησει Ενα καταπιστευμα απΟ τη συζυγΟ του. ΝΕΟΤΕΡΟΣ, ΕΙΧΕ ΓΡΑΨΕΙ ΠΟΙΗΣΗ, ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΙΑ. Τωρα Εγραφε μυθιστορηματα μυστηριου με το Ονομα Γουιλιαμ Γουιλσον. Το γεγονΟς Ομως ηταν πως η συζυγΟς του ποτΕ δεν ειχε χρηματα. Ομως πολυ απΟτομα Ολα αυτΑ τα ειχε παρατησει. Ο Κουιν πλΕον δεν υπηρχε για κανΕναν εκτΟς απΟ τον ιδιο. Και το γεγονΟς ηταν Οτι δεν ειχε πια φιλους. 9
ΠΑνω απΟ Ολα, αυτΟ που Αρεσε στον Κουιν ηταν να περπατΑ. Η ΝΕα ΥΟρκη ηταν Ενας λαβυρινθος Απειρων βημΑτων… …κι Οσο μακριΑ κι αν Εφτανε, του Εδινε πΑντα την αισθηση Οτι ειχε χαθει. Ολοι οι τΟποι εξισωνονταν, και στους καλυτερους περιπΑτους του, μπορουσε να νιωθει Οτι δεν βρισκΟταν πουθενΑ. …και δεν σκΟπευε να την ξαναφησει ΠοτΕ. Παραδινοντας τον εαυτΟ του στους δρΟμους, καταντωντας Ενας οφθαλμΟς, μπορουσε να ξεφυγει απΟ τις σκΕψεις. Η ΝΕα ΥΟρκη ηταν το πουθενΑ που ειχε χτισει ολΟγυρΑ του… ΚΑθε φορΑ που Εβγαινε για περιπατο, Ενιωθε Οτι Αφηνε πισω του τον εαυτΟ του. ΑυτΟ ηταν Ο,τι ζητουσε Ολο κι Ολο: να μην ειναι πουθενΑ. 10
Πηγαιναν πια πΑνω απΟ πΕντε χρΟνια. Δεν το πολυσκεφτΟταν πλΕον. Μια στο τΟσο, ξαφνικΑ Ενιωθε πως ηταν… …να Εχει στην αγκαλιΑ του το τριχρονο αγορΑκι του. Ηταν Ενα αποτυπωμα του παρελθΟντος στο σωμα του. Εκεινες Ομως οι στιγμΕς Ερχονταν τωρα πιο σπΑνια. Ειχε συνεχισει να γρΑφει επειδη ηταν το μΟνο πρΑγμα που Ενιωθε Οτι μπορουσε να κΑνει. Παρακαλω; Μια μεγΑλη παυση. 11
Ποιος ειναι; Δεν υπΑρχει κανεις με αυτΟ το Ονομα εδω. Σας ακουω. Ποιος ειναι; Πολ Όστερ. Του γραφείου ερευνών Πολ Όστερ. Ν α ι ; Ν α ι; Πολ Όστ ερ εκεί ; Θα ήθελα να μι λήσω στ ον Πολ Όστερ. ΤΟτε να ξανακαλΕσετε. Δεν ειναι γραφειο ερευνων εδω. Δεν Εχουμε Πολ Οστερ εδω. Δεν καταλαβαίνετε. Πρόκειται για εξαιρετικά επείγον ζήτημα. 12
Ο Κουιν ειχε απΟ καιρΟ σταματησει να σκΕφτεται τον εαυτΟ του ως πραγματικΟ. Δεν υπΑρχει πρΟταση, δεν υπΑρχει λΕξη χωρις σημασια. Και πριν το τΕλος, περιμετρος δεν μπορει να σχεδιαστει. Ολα γινονται ουσια: το κΕντρο του βιβλιου μετατοπιζεται, ειναι παντου… Κι ακΟμα κι αν δεν Εχει, δυνητικΑ Εχει. ΑυτΟ που Αρεσε στον Κουιν στα μυστηρια ηταν η οικονομια τους. Αν ζουσε καν στον κΟσμο τωρα, ηταν μΕσω του φανταστικου προσωπου του Μαξ ΓουΟρκ, του ντετΕκτιβ και αφηγητη των μυθιστορημΑτων του Γουιλιαμ Γουιλσον. Ποιος τον ζητει; 13
Φαντάσματα του Paul Auster Διασκευή των Paul Karasik και Lorenzo Mattotti
Στην αρχή υπάρχει ο Μπλου. 149
Αργότερα έρχεται ο Γουάιτ, κι ύστερα ο Μπλακ, και πριν από την αρχή υπάρχει ο Μπράουν. Ο Μπράουν έβαλε τον Μπλου στη δουλειά, ο Μπράουν του έμαθε τα κόλπα, κι όταν ο Μπράουν γέρασε, ανέλαβε ο Μπλου. Έτσι αρχίζουν όλα. Ο τόπος είναι η Νέα Υόρκη, ο χρόνος είναι το παρόν, και κανένα από τα δύο δεν θα αλλάξει ποτέ. Ο Μπλου πηγαίνει στη δουλειά κάθε μέρα και κάθεται στο γραφείο του, περιμένοντας κάτι να συμβεί. Για πολύ καιρό δεν συμβαίνει τίποτα, κι ύστερα περνάει το κατώφλι ένας άντρας ονόματι Γουάιτ, κι έτσι αρχίζουν όλα. Η υπόθεση φαντάζει αρκετά απλή. Ο Γουάιτ ζητάει από τον Μπλου να παρακολουθήσει έναν άντρα ονόματι Μπλακ και να τον επιτηρεί για όσο χρειαστεί. Δουλεύοντας για τον Μπράουν, ο Μπλου ανέλαβε πολλές παρακολουθήσεις, και τούτη εδώ δεν δείχνει να διαφέρει, ίσως μάλιστα να είναι πιο εύκολη από τις περισσότερες. Ο Μπλου έχει ανάγκη τη δουλειά, κι έτσι κάθεται να ακούσει τον Γουάιτ. 150
Ο Γουάιτ δεν μακρηγορεί. Θέλει μια εβδομαδιαία αναφορά, λέει, που θα αποστέλλεται στην τάδε ταχυδρομική θυρίδα, δακτυλογραφημένη εις διπλούν σε κόλλες τόσο επί τόσο. Κάθε εβδομάδα ο Μπλου θα λαμβάνει ταχυδρομικά μια επιταγή. Ύστερα ο Γουάιτ δίνει στον Μπλου τη διεύθυνση του Μπλακ, την περιγραφή του, και πάει λέγοντας. Όταν ο Μπλου ρωτάει τον Γουάιτ πόσο καιρό πιστεύει ότι θα τραβήξει η υπόθεση, ο Γουάιτ λέει ότι δεν ξέρει. Απλώς συνέχισε να στέλνεις τις αναφορές, λέει, μέχρι νεοτέρας. Για να είμαστε δίκαιοι, ο Μπλου τα βρίσκει ελαφρώς παράξενα όλα αυτά. Το να ισχυριστούμε όμως ότι στο σημείο αυτό έχει ενδοιασμούς θα ήταν υπερβολή. Και πάλι, του είναι αδύνατον να μην παρατηρήσει κάποια πράγματα πάνω στον Γουάιτ. Τη μαύρη γενειάδα, για παράδειγμα, και τα ιδιαιτέρως φουντωτά φρύδια. Κι επιπλέον, είναι και το δέρμα, που μοιάζει υπερβολικά λευκό, θαρρείς καλυμμένο με πούδρα. 151
Ο Μπλου δεν είναι πρωτάρης στην τέχνη της μεταμφίεσης, και δεν δυσκολεύεται να διακρίνει τούτη εδώ. Δάσκαλός του εξάλλου ήταν ο Μπράουν, και στον καιρό του ο Μπράουν ήταν ο καλύτερος στη δουλειά. Κι έτσι ο Μπλου αρχίζει να πιστεύει ότι έχει πέσει έξω, ότι η υπόθεση δεν έχει καμία σχέση με κάποιου είδους συζυγικά προβλήματα. Δεν προχωρεί περισσότερο ωστόσο, καθώς ο Γουάιτ συνεχίζει να του μιλάει, και ο Μπλου πρέπει να συγκεντρωθεί σε αυτά που του λέει. Είναι όλα κανονισμένα, λέει ο Γουάιτ. Υπάρχει ένα μικρό διαμέρισμα ακριβώς απέναντι από το διαμέρισμα του Μπλακ. Το έχω νοικιάσει ήδη, και μπορείς να εγκατασταθείς εκεί από σήμερα. Το ενοίκιο θα πληρώνεται ωσότου κλείσει η υπόθεση. 152
Καλή ιδέα, λέει ο Μπλου, παίρνοντας το κλειδί από τον Γουάιτ. Αυτό θα περιορίσει τον ποδαρόδρομο. Ακριβώς, αποκρίνεται ο Γουάιτ, χαϊδεύοντας τη γενειάδα του. Κι έτσι κλείνει η συμφωνία. Ο Μπλου δέχεται να αναλάβει τη δουλειά, και δίνουν τα χέρια. Σε ένδειξη καλής πίστης μάλιστα, ο Γουάιτ δίνει προκαταβολή στον Μπλου δέκα χαρτονομίσματα των πενήντα δολαρίων. Έτσι αρχίζουν όλα λοιπόν. Με τον νεαρό Μπλου και έναν άντρα ονόματι Γουάιτ, ο οποίος προφανώς δεν είναι αυτός που φαίνεται να είναι. Δεν έχει σημασία, μονολογεί ο Μπλου όταν φεύγει ο Γουάιτ. Σίγουρα θα έχει τους λόγους του. Κι εξάλλου, δεν είναι δικό μου πρόβλημα. Το μόνο που πρέπει να με απασχολεί είναι να κάνω τη δουλειά μου. 153
Το κλειδωμένο δωμάτιο του Paul Auster Διασκευή Paul Karasik
Μου φαίνεται τώρα ότι ο Φάνσοου ήταν ανέκαθεν εκεί. 261
Είναι ο τόπος όπου όλα ξεκινούν για μένα, και χωρίς αυτόν καλά καλά δεν θα ήξερα ποιος είμαι. Γνωριστήκαμε όταν ακόμα δεν μιλούσαμε, μωρά που μπουσουλούσαν στο γρασίδι φορώντας πάνες, και όταν πια ήμασταν επτά είχαμε τρυπήσει τα δάχτυλά μας με καρφίτσες και γίνει αδελφοποιτοί για μια ζωή. Όποτε σκέφτομαι τα παιδικά μου χρόνια τώρα, βλέπω τον Φάνσοου. Ήταν αυτός που ήταν μαζί μου, αυτός που μοιραζόταν τις σκέψεις μου, αυτός που έβλεπα όποτε έπαιρνα τα μάτια μου από πάνω μου. 262
263
…και πήγαιναν πάνω από έξι μήνες από όταν τον είχε δει τελευταία φορά… Όλον αυτόν τον καιρό ούτε λέξη, ούτε το παραμικρό στοιχείο για το πού μπορεί να βρισκόταν. Η αστυνομία δεν είχε βρει ούτε ίχνος του. Ο Φάνσοου μάλλον ήταν νεκρός και υπήρχε κάτι σημαντικό που χρειαζόταν να συζητήσει μαζί μου. Ο Φάνσοου είχε ξαφνικά ξαναεμφανιστεί στη ζωή μου. 264
Όμως πριν καλά καλά αναφερθεί το όνομά του είχε ξαναγίνει άφαντος. Ήταν ένα φάντασμα που κουβαλούσα εντός μου, ένα προϊστορικό αποκύημα, ένα πράγμα που δεν ήταν πια αληθινό. Προσπάθησα να θυμηθώ την τελευ- ταία φορά που τον είχα δει, τίποτα όμως δεν ήταν ξεκάθαρο. Η Σόφι Φάνσοου ζούσε σε μια παλιά τούβλινη πολυκατοικία στο Τσέλσι. Σταμάτησα να πάρω ανάσα. 265
Αυτός ήταν ο Μπεν, είπε, ο γιος του Φάνσοου, κι είχε γεννηθεί μόλις μερικούς μήνες πριν. Ο Φάνσοου ήταν τυχερός. Δεν υπήρχε άντρας που θα είχε αφήσει αυτή τη γυναίκα με τη θέλησή του, και ιδιαίτερα όταν περίμενε το παιδί του. Ήξερα ότι ο Φάνσοου πρέπει να ήταν νεκρός. Μου είπε την ιστορία της εξαφάνισης του Φάνσοου. Είχαν γνωριστεί πριν από τρία χρόνια, άρχισαν να συζούν, και έναν χρόνο μετά παντρεύτηκαν. Ο Φάνσοου δεν ήταν εύκολος άνθρωπος για να ζεις μαζί του, αλλά τον αγαπούσε, και τίποτα στη συμπεριφορά του δεν είχε δείξει ότι δεν την αγαπούσε. Μια μέρα του Απρίλη της είπε ότι θα πήγαινε στο Νιου Τζέρσι να δει τη μητέρα του. Δεν γύρισε. 266
Ήταν θυμωμένη με τον Φάνσοου που την είχε εγκαταλείψει, αν και δεν έφταιγε εκείνος. Αυτή η δήλωση μου έδωσε την αίσθηση της ωμής αλήθειας. Δεν είχα ξανακούσει άνθρωπο να μιλάει για προσωπικά αισθήματα έτσι – τόσο αμείλικτα. Ήξερε ότι ο Φάνσοου είχε μεγαλύτερη ανάγκη από χώρο από τους περισσότερους άντρες. Πέρασε μια βδομάδα, και μετά άλλη μία. Στο τέλος πήγε στην αστυνομία. Της πρότειναν να βάλει ντετέκτιβ. Προσέλαβε έναν άντρα ονόματι Κουίν που δούλεψε με πείσμα επί πέντε ή έξι εβδομάδες… στο τέλος όμως παραιτήθηκε, δεν ήθελε να της πάρει άλλα χρήματα. Πέρασαν κι άλλες εβδομάδες, και το αγέννητο παιδί άρχισε να κυριαρχεί στις σκέψεις της, σαν να μην είχε μέσα της άλλο χώρο για τον Φάνσοου. 267
Καθώς τα γράφω αυτά τώρα, συνειδητοποιώ ότι ακόμα κι εκείνη την πρώτη μέρα είχα γλιστρήσει σε μια τρύπα στο χώμα, ότι έπεφτα σε έναν τόπο όπου δεν είχα ξαναπάει. Ένα πρωί, η Σόφι ξύπνησε και κατάλαβε ότι ο Φάνσοου δεν θα ξαναγυρνούσε. Ήταν μια ξαφνική, απόλυτη αλήθεια. Έκλαιγε μια βδομάδα, θρηνώντας τον Φάνσοου σαν να ήταν νεκρός. Όταν τα δάκρυα σταμάτησαν, ένιωθε αμετανόητη. Ο Φάνσοου της είχε δοθεί για κάποια χρόνια, αποφάσισε, κι αυτό ήταν όλο. Τώρα είχε να σκεφτεί το παιδί. Τίποτε άλλο δεν είχε σημασία. 268
Η Σόφι έγνεψε. Αν δεν πίστευα ότι τα γραπτά του άξιζαν να εκδοθούν, εκείνη έπρεπε να τα καταστρέψει. Τη ρώτησα τι είχε γίνει με τον Φάνσοου όσα χρόνια είχα να τον δω. Ήξερε ότι είχε παρατήσει τις σπουδές του και είχε καταλήξει να δουλέψει σ’ ένα καράβι για λίγο. Πριν γνωρίσει τη Σόφι, είχε κάνει κάθε λογής πράγματα – έγραφε για λογαριασμό άλλων, έκανε σερβιτόρος, μεταφορέας επίπλων – – κάθε φορά όμως που μάζευε αρκετά για μερικούς μήνες, υπέβαλε παραίτηση. Η Σόφι δίδασκε μουσική, και με τον μισθό της μπορούσε να συντηρήσει και τους δυο τους. Ποτέ του δεν είχε προσπαθήσει να εκδώσει. Πριν εξαφανιστεί όμως, ο Φάνσοου είπε ότι αν εκείνη πάθαινε τίποτα έπρεπε να μου δώσει τα χειρόγραφα. Συνέχισε το γράψιμο. Έγινε συγγραφέας, έτσι; 269
ISBN: 978-618-03-4635-0 ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. MHX/ΣΗΣ 84635
www.metaixmio.grRkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=