Η τέχνη να διαβάζεις τη σκέψη

Η ΤΕΧΝΗ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ ΤΗ ΣΚΕΨΗ 23 συνήθιζε να δουλεύει στο ζεστό και άνετο κρεβάτι του, όπως αρ­ μόζει σε έναν Γάλλο φιλόσοφο. Έτσι, όπως ήταν φυσικό, όταν ήρ­ θε ο χειμώνας με τις πρωινές παγωνιές, το κρύο πέτρινο πάτωμα του παλατιού τον κατέστρεψε. Ο Καρτέσιος διακρίθηκε για ένα σωρό επιτεύγματα, αλλά επίσης κατάφερε να κάνει και ένα μεγάλο λάθος: Πριν πεθάνει, εισήγαγε την ιδέα ότι ο νους και το σώμα ήταν πράγματα ξεχωρι­ στά. Αυτό ήταν περίπου ό,τι πιο ανόητο μπορούσε να πει, αλλά ο Καρτέσιος είχε εκφράσει και παλαιότερα διάφορα «έξυπνα» όπως το Cogito ergo sum (Σκέφτομαι, άρα υπάρχω). Έτσι, λόγω κεκτημένης ταχύτητας, συνέλαβε την κάπως παράξενη (και, κατά τη γνώμη μου, κατά βάσει θρησκευτική) ιδέα ότι ο άνθρω­ πος είναι φτιαγμένος από δύο αντίθετα συστατικά, ένα πνευμα­ τικό και ένα σωματικό. Φυσικά, υπήρξαν και εκείνοι που θεώρησαν ότι είχε κάνει λά­ θος, αλλά οι φωνές τους πνίγηκαν στις επευφημίες για την «ενό­ ραση» του Καρτέσιου. Μόνο πρόσφατα, στη σύγχρονη εποχή, οι βιολόγοι και οι ψυχολόγοι, με επικεφαλής τον παγκοσμίου φήμης νευρολόγο Αντόνιο Νταμάσιο, κατάφεραν να αποδείξουν επιστη­ μονικά το αντίθετο. Σήμερα γνωρίζουμε ότι το σώμα και ο εγκέφα­ λος είναι στην πραγματικότητα πράγματα αχώριστα, άρρηκτα συνδεδεμένα τόσο σε βιολογικό όσο και σε νοητικό επίπεδο. Η άποψη του Καρτέσιου, όμως, κυριάρχησε τόσο, που εξακο­ λουθεί να θεωρείται γενική αλήθεια. Αν και πολλά σύγχρονα lifestyle περιοδικά δημοσιεύουν πεφωτισμένα άρθρα με τίτλους όπως «Το γέλιο σάς κάνει έξυπνους» ή «Η σωματική άσκηση σας κάνει πιο δημιουργικούς», εξακολουθούμε να κουβαλάμε μέσα μας τον τρόπο σκέψης του Καρτέσιου. Οι περισσότεροι από εμάς εξακολουθούμε να διαχωρίζουμε, έστωασυνείδητα, το σώμαμας και τις διαδικασίες της σκέψης μας. Για να είναι κατανοητό το υπό­ λοιπο αυτού του βιβλίου, είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι