17 πιο παραδοσιακές, ατόφια δεξιές κυβερνήσεις. Ενόσω καινούργια βιβλία για τον φασισμό και την τρωτότητα της δημοκρατίας γέμιζαν τις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων κατά τη διακυβέρνηση Τραμπ, κάποιοι θορυβημένοι αναγνώστες επέστρεψαν στα παλιά κλασικά, όπως το 1984 του Όργουελ και το Δεν γίνονται αυτά εδώ [It Can’t Happen Here], το μυθιστόρημα του Σίνκλερ Λιούις από το 1935 για την κατάληψη της εξουσίας στις ΗΠΑ από ένα φασιστικό κίνημα. Παρότι είναι επικίνδυνο να αντιδρούμε με υστερία στον εφησυχασμό, καλό είναι να θυμόμαστε ότι κάτι σαν τον φασισμό μπορεί πάντα να γίνει και εδώ. Καμία χώρα δεν διαθέτει φυσική ανοσία. Κανένα εκλογικό σώμα δεν είναι τόσο εκλεπτυσμένο ώστε να μην μπορεί να καταστεί ευάλωτο στους ψυχολογικούς πειρασμούς του φασισμού. Όπως έγραφε το 1933 ο Αυστριακός ψυχολόγος Βίλχελμ Ράιχ: «Δεν υπάρχει ούτε ένα άτομο που να μη φέρει στην ψυχή του τα θεμέλια για τα φασιστικά συναισθήματα και τις σκέψεις». Αυτό είναι, επομένως, το ηθικό δίδαγμα της ιστορίας του φασισμού. Δεν έχει απαραιτήτως να κάνει με τους ακριβείς ορισμούς, τις κλειστές λίστες χαρακτηριστικών ή την αυστηρά δόκιμη χρήση του όρου. Έχει να κάνει με την παραδοχή ότι ο φασισμός απευθύνεται σε κάποια από τα ταπεινότερα ένστικτα της ανθρώπινης φύσης: στο μίσος για τη διαφορετικότητα, στη λαχτάρα για τάξη και ασφάλεια, στην υποταγή του ατόμου στο σύνολο, στη σκοτεινή
RkJQdWJsaXNoZXIy MTY1MTE=