Μαυροκορδάτος και Τρικούπης, Βενιζέλος και Καραμανλής: Οι αρχιτέκτονες του πολιτεύματος

227 Ω ς αντίδραση στην εγκωμιαστικ ιστοριογραφία η οποία, απ τα χρ νια κι λας του Μεσοπολ μου, αναδεικν ει μ νον τα επιτε γματα του Ελευθ ριου Βενιζ λου, η νε τερη –στην οποία περιλαμβ νω και τον εαυτ μου– στ κεται πε­ ρισσ τερο στις σκι ς της τελευταίας περι δου του μεγ λου Κρητικού πολιτικο , παρά στα επιτε γματα της πρ της. Μιας περι δου σημαδεμ νης απ την αποκορ φωση του Εθνικού Διχασμο , τον οποίο ο ίδιος, αν και το επιδίωξε, δεν μπ ρε­ σε να ξεπερ σει, γιατί η παρουσία του και μ νον ταν μ ρος του προβλ ματος. Η μφαση αυτ στον στερο Βενιζ λο, εντο τοις, αδικεί την πρ τη περίοδο της πολιτικ ς διαδρομ ς του, πρ τα πρ τα στην Κρ τη, αλλ κυρίως στην Ελλ δα, μετ το Γουδί. Και το το παρ τι τ τε διαμ ρφωσε τις βαθ τερες απ ψεις του για το πολίτευμα και για τα δικαι ματα του ανθρ που. Επί Κρητικ ς Πολιτείας , κατ’ αρχ ς, στα κοσμοπολίτικα Χα­ νι , με τους προξ νους των μεγ λων δυν μεων και ξ νους δημοσιογρ φους στο κατ φλι του γραφείου του, οΒενιζ λος, ως νεαρ ς δικηγ ρος, ταν ο πρ τος πολιτικ ς της νε τερης Ελλ δας που οραματίστηκε μια χ ρα πολυθρησκευτική –αν χι και πολυπολιτισμικ –, με τα μ λη της μουσουλμανικ ς μειον τητας να απολαμβ νουν λων των δικαι ματων και να αναγνωρίζονται, από κ θε ποψη, ως ισ τιμοι πολίτες. Εξ λλου, παρ τις περί του αντιθ του εντυπ σεις που δη ­ μιο ργησε η αντιπαρ θεσ του με τον πρίγκιπα αρμοστ , ο